Ile potasu pod kukurydzę? Optymalne dawki i nawożenie

Zastanawiasz się, ile potasu wysiać pod kukurydzę, żeby plon naprawdę „odpowiedział” na nawożenie? W tym tekście znajdziesz dawki w kg K2O/ha, terminy stosowania i podział na ziarno oraz kiszonkę. Dzięki temu łatwiej zaplanujesz nawożenie tak, żeby nie przepłacać i nie tracić plonu.

Dlaczego potas jest tak ważny w uprawie kukurydzy?

Kukurydza tworzy dużą masę wegetatywną, dlatego zapotrzebowanie na azot i potas jest wysokie już od początku wegetacji. Potas steruje otwieraniem aparatów szparkowych, regulacją parowania wody i transportem asymilatów do kolb. Bez niego nawet dobrze podany azot nie przełoży się na pełne zaziarnienie.

Na 1 tonę ziarna z odpowiednią masą słomy roślina pobiera około 30–33 kg K2O, a przy uprawie na kiszonkę około 4,8 kg K2O na tonę zielonej masy. W praktyce oznacza to, że przy plonie 10 t ziarna kukurydza „ściąga” z pola ponad 300 kg K2O. Jeśli nie uzupełnisz tego w nawozach mineralnych i naturalnych, zasobność gleby będzie spadać z roku na rok.

Rola potasu w roślinie

Potas wspiera intensywną fotosyntezę i szybki transport cukrów do kolb, co wpływa na wypełnienie ziarna oraz jego mniejszą wilgotność podczas zbioru. Rośliny dobrze odżywione tym pierwiastkiem mają mocniejszy system korzeniowy, lepiej pobierają wodę z głębszych warstw oraz wytrzymują okresowe niedobory opadów.

Ten składnik współdziała też z azotem. Dobre zaopatrzenie w K2O zwiększa reakcję kukurydzy na nawożenie azotowe, a jednocześnie ogranicza tak zwane luksusowe pobieranie potasu. Z kolei przy zbyt wysokich dawkach K może dochodzić do słabszego pobierania magnezu i wapnia, dlatego warto kontrolować proporcje K2O:Mg w glebie, dążąc do stosunku około 2,5–3 : 1.

Objawy niedoboru potasu

Niedobór potasu w kukurydzy łatwo przeoczyć we wczesnych fazach, ale po kilku tygodniach straty plonu są nie do odrobienia. Na młodszych plantacjach można zauważyć charakterystyczne zmiany na liściach i kolbach, które powinny zapalić lampkę ostrzegawczą:

• ciemnozielone, matowe zabarwienie starszych liści,
• nekrozy na brzegach i wierzchołkach liści, postępujące w stronę nerwu głównego,
• luźno osadzone ziarniaki, słabo wykształcony szczyt kolby,
• szybsze więdnięcie roślin podczas upałów i wolniejsze odzyskiwanie turgoru po spadku temperatury.

Rośliny z niedoborem potasu łatwiej wylegają i są mocniej atakowane przez choroby oraz szkodniki. Taka kukurydza słabiej reaguje na podany azot, bo zaburzona jest gospodarka białkowa oraz budowa tkanek wzmacniających.

Kukurydza znacznie silniej reaguje na zasobność gleby w potas niż na jednorazową dawkę przedsiewną, dlatego stałe uzupełnianie K w zmianowaniu jest tak ważne.

Ile potasu pod kukurydzę na ziarno i na kiszonkę?

Dawka potasu pod kukurydzę nie jest stała. Zależy od typów gleb, zasobności, zakładanego plonu i tego, czy słoma przedplonu została pozostawiona na polu. Zalecenia instytutów (np. IUNG-PIB Puławy) oraz doświadczeń polowych mówią, że rośliny te potrzebują zwykle od 60 do 160 kg K2O/ha z nawozów mineralnych.

W zmianowaniu kukurydzy warto przyjąć, że dawka potasu dla tej rośliny stanowi około 1/5 łącznej dawki K2O przewidzianej na cały płodozmian. W uprawie w monokulturze na kiszonkę trzeba iść jeszcze wyżej, bo z pola wywozisz niemal całą masę, łącznie z liśćmi i łodygami.

Dawki K2O pod kukurydzę na ziarno

Przy uprawie na ziarno typowe zalecenia mieszczą się w przedziale 60–120 kg K2O/ha. Na glebach lekkich i mało zasobnych dawka jest wyższa, na ciężkich i zasobnych – niższa. Przy rosnącym plonie rośnie też całkowite zapotrzebowanie na potas, co warto zobrazować prostym zestawieniem:

Badania SGGW pokazały, że zastosowanie 80 kg K2O/ha zwiększało plon ziarna średnio o 2,5 t/ha, czyli o około 27 procent względem obiektu bez potasu. Widać wyraźnie, że w wielu gospodarstwach dawki K2O są zaniżone względem potencjału gleby i odmian.

Dawki K2O pod kukurydzę na kiszonkę

Kukurydza na kiszonkę wynosi z pola znacznie więcej potasu, bo zbierasz całą masę zieloną. Dlatego zalecane dawki z nawozów mineralnych są tu wyższe i w praktyce mieszczą się w zakresie 80–160 kg K2O/ha, zależnie od typu gleby i planowanego plonu suchej masy.

Dla orientacji można przyjąć, że na każdy 1 dt (100 kg) suchej masy kukurydza pobiera około 4,8 kg K2O. Przy plonie 160–180 dt s.m./ha daje to zapotrzebowanie rzędu ponad 750 kg K2O, z czego część pochodzi z zasobów glebowych, a reszta musi zostać dostarczona w nawozach.

Jak uwzględnić zasobność gleby?

Dokładne ustalenie dawek potasu wymaga aktualnego badania gleby. Wyniki analiz z Okręgowych Stacji Chemiczno-Rolniczych są ważne przez 4 lata, co pozwala spokojnie zaplanować nawożenie w całym zmianowaniu. Przy średniej zasobności stosuje się dawki z tabel zaleceniowych, a następnie koryguje je w zależności od klasy zasobności.

Proste zasady korekty dawek K2O dla kukurydzy wyglądają tak:

• przy zasobności niskiej dawkę z zaleceń zwiększa się o około 30 kg K2O/ha,
• przy bardzo niskiej zasobności podwyższa się ją o 40–60 kg K2O/ha,
• przy zawartości wysokiej dawkę można zmniejszyć o około 20 kg K2O/ha,
• przy zasobności bardzo wysokiej ogranicza się ją nawet o 30–40 kg K2O/ha.

Jeśli słoma przedplonu została zebrana z pola, warto dołożyć kolejne 60–80% więcej potasu względem wartości bazowej, ponieważ ziarno i słoma razem wynoszą znacznie większą ilość K2O niż samo ziarno.

Jak termin i forma podania potasu wpływa na plon?

Potas w glebie silnie wiąże się z kompleksem sorpcyjnym, dzięki czemu jego wymywanie na glebach cięższych jest niewielkie. To daje spore możliwości w planowaniu terminu nawożenia. Inaczej wygląda sytuacja na piaskach, gdzie straty w okresie zimowym mogą być już zauważalne.

Kukurydza jest gatunkiem neutralnym wobec chloru, dlatego głównym nawozem potasowym najczęściej jest sól potasowa o wysokiej zawartości K2O. W zależności od typu stanowiska i organizacji pracy można wybrać różne terminy wysiewu.

Nawożenie jesienne

Na glebach średnich i ciężkich najlepiej zastosować całą lub większą część dawki potasu jesienią pod orkę przedzimową. W takim układzie sól potasową wysiewa się na ściernisko lub bezpośrednio przed orką, dzięki czemu składnik zostaje dobrze wymieszany w warstwie 10–20 cm.

Na cięższych glebach często wprowadza się 75% całkowitej dawki K2O jesienią, a pozostałe 25% na wiosnę. Pozwala to uzupełnić ewentualne ubytki i lepiej dopasować nawożenie do oczekiwanego plonu, zwłaszcza gdy ceny nawozów mocno się zmieniają z sezonu na sezon.

Nawożenie wiosenne i podczas siewu

Na glebach lekkich, gdzie ryzyko wypłukania jest większe, sensowne bywa wysianie całej dawki K2O wiosną, 7–14 dni przed siewem kukurydzy. W takim przypadku potas miesza się z glebą podczas uprawy przedsiewnej na głębokość 10–15 cm. Część dawki (do około 25%) można było wprowadzić jesienią.

Pojawia się też pytanie, czy potas można podawać zlokalizowanie przy siewie, razem z fosforem. Jest to możliwe, ale trzeba uważać na zasolenie strefy korzeniowej, zwłaszcza gdy używasz soli potasowej. Przy bardzo niskiej zasobności gleby w K nie przekracza się zwykle 100 kg/ha soli (30–40 kg K2O/ha) stosowanej blisko nasion.

Na jakości pobierania potasu mocno odbija się też stosunek K2O do magnezu. Gdy zawartość Mg jest zbliżona do K lub nawet wyższa, dalsze nawożenie magnezem może blokować potas i ograniczać pobieranie manganu. Warto więc pilnować zalecanego stosunku K2O:Mg około 2,5–3 : 1.

Optymalna zasobność gleby w przyswajalny potas pod kukurydzę powinna oscylować wokół 20 mg K2O/100 g gleby, co daje roślinie komfort od wschodów aż do kwitnienia.

Jak łączyć nawożenie potasem z innymi składnikami?

Nawożenie kukurydzy rzadko opiera się na jednym składniku. Najczęściej łączy się potas, fosfor, magnez, siarkę i azot w różnych formach, aby zapewnić roślinom zbilansowane żywienie. Przy wysokich plonach ziarna i kiszonki nie ma innej drogi niż trzymanie się konkretnych dawek każdego z tych pierwiastków.

Na polach o niskiej zasobności K dobrze sprawdzają się nawozy wieloskładnikowe, np. typu Amofoska CORN 4-10-22 czy różne formulacje POLIFOSKI, które dostarczają fosforu, potasu, a często także siarki i magnezu. W wielu gospodarstwach brakuje szczególnie siarki, która reguluje wykorzystanie azotu i wpływa na zawartość białka w kiszonce.

Do poprawy pobierania fosforu w chłodne wiosny przydatne są nawozy startowe zawierające fosforan amonu, takie jak klasyczny POLIDAP. Azot warto podawać głównie w formie amonowej lub amidowej, np. w postaci mocznika czy płynnego RSM, co lepiej współgra z pobieraniem P i ogranicza nadmierne, luksusowe pobieranie potasu.

Spory udział potasu w bilansie można też pokryć z nawozów naturalnych. Obornik, gnojowica i gnojówka wnoszą do gleby znaczne ilości K, a ich lżejsze frakcje działają stosunkowo szybko. Trzeba jednak policzyć, ile K2O faktycznie dostarczają i o tyle obniżyć dawkę soli potasowej z nawozów mineralnych.

Podstawowe źródła potasu z nawozów naturalnych można policzyć według uproszczonych wartości, które dobrze sprawdzają się w praktyce:

• 20 t/ha obornika bydlęcego to około 130 kg K, czyli mniej więcej 156 kg K2O/ha,
• gnojowica bydlęca wnosi przeciętnie 5–6 kg K w 1 m3,
• gnojowica świńska zawiera zwykle nieco więcej potasu w tej samej objętości,
• słoma kukurydzy ma wysoki stosunek C:N (60–70 : 1), więc do jej szybkiego rozkładu potrzebna jest dodatkowa dawka azotu.

Dwukrotne zastosowanie gnojowicy, jesienią i wiosną, pozwala istotnie zmniejszyć mineralne nawożenie K2O oraz częściowo także N. Ważne, by pamiętać o prawidłowym stosunku C:N, bo zbyt szeroki hamuje mineralizację i opóźnia uwolnienie składników, w tym właśnie potasu.

Zastosowanie 20 t/ha obornika bydlęcego dostarcza ilość K2O porównywalną z pełną dawką soli potasowej pod plon 8–9 t ziarna kukurydzy.