Kiedy jest sezon na borówki? Sprawdź najlepszy czas zbiorów

Stoisz przy sklepowej półce i zastanawiasz się, kiedy zaczyna się prawdziwy sezon na borówki? Chcesz trafić na owoce najsłodsze i najbardziej aromatyczne. Z tego tekstu dowiesz się, kiedy wypada najlepszy czas zbiorów i jak z niego skorzystać.

Kiedy zaczyna się sezon na borówki?

W Polsce sezon na borówki kojarzy się przede wszystkim z lipcem i sierpniem, ale pierwsze owoce z krzaków pojawiają się często już pod koniec czerwca. Chodzi głównie o borówkę amerykańską, czyli borówkę wysoką, którą znajdziesz na plantacjach i w sklepach. Z kolei w lasach czarne borówki leśne dojrzewają zazwyczaj trochę później i ich wysyp mocno zależy od pogody wiosną.

Rozpiętość sezonu bywa spora, bo różne odmiany dojrzewają w różnym czasie. Wczesne krzewy zaczynają owocować przy ciepłej wiośnie już w drugiej połowie czerwca, odmiany średnie dają plon w lipcu, a późne nawet we wrześniu. Chłodne lato z dużą ilością deszczu przesuwa zbiór borówek o tydzień albo dwa, a upały przyspieszają dojrzewanie owoców.

W praktyce szczytowy sezon na borówki w Polsce przypada na okres od połowy lipca do końca sierpnia, gdy wybór odmian i smak są najlepsze.

Borówka amerykańska

Na plantacjach to właśnie borówka amerykańska dominuje w sprzedaży detalicznej. Przy sprzyjającej pogodzie pierwsze koszyczki z wczesnych odmian, takich jak np. Duke, pojawiają się zwykle między 20 a 30 czerwca. Największy wysyp przypada jednak na lipiec, kiedy owocują odmiany średnio wczesne, a pod koniec lata wchodzą w pełnię późniejsze krzewy.

W ogrodach przydomowych krzewy owocują podobnie, ale często nieco krócej, bo rośnie tam mniej odmian. Na jednym krzaku owoce dojrzewają partiami w ciągu 2–3 tygodni, dlatego do zbioru borówek wraca się kilka razy. To wygodne, bo możesz zrywać tylko te jagody, które osiągnęły już pełnię smaku.

W sklepach i na bazarach owoce z plantacji trafiają najczęściej w trzech głównych falach dojrzewania:

• odmiany bardzo wczesne – zbiory zwykle od końca czerwca do początku lipca,
• odmiany wczesne i średnie – szczyt podaży w lipcu,
• odmiany późne – owoce dostępne głównie w sierpniu,
• odmiany bardzo późne – w cieplejszych regionach owoce bywają aż do połowy września.

Borówki leśne

Borówki leśne, często nazywane też jagodami, mają trochę inny kalendarz niż plantacyjna borówka wysoka. W niższych partiach lasów pojawiają się zwykle na przełomie czerwca i lipca, a ich główny wysyp trwa od połowy lipca do mniej więcej połowy sierpnia. W chłodniejszych rejonach kraju, zwłaszcza w górach, sezon może przesunąć się nawet do września.

Leśne owoce reagują bardzo mocno na warunki pogodowe. Sucha wiosna i początek lata sprawiają, że jagód jest mniej, są drobniejsze i szybciej zasychają na krzakach. Gdy w maju i czerwcu pada regularnie, krzaczki są oblepione owocami, a sezon na borówki w lesie staje się dla zbieraczy prawdziwą przygodą.

Sezon w różnych regionach Polski

Różnice klimatyczne w Polsce sprawiają, że najlepszy czas zbiorów przesuwa się w zależności od regionu. Na zachodzie i w centrum kraju borówka wysoka zaczyna dojrzewać średnio o tydzień szybciej niż na północnym wschodzie. Na terenach górskich sezon leśny startuje najpóźniej, za to bywa, że trwa dłużej, bo upały nie są tam tak dokuczliwe.

Dla orientacji możesz spojrzeć na prosty kalendarz dojrzewania, odnoszący się do typowych warunków pogodowych w Polsce:

Jak rozpoznać dojrzałe borówki?

Czy każda granatowa jagoda jest już gotowa do zbioru? W praktyce wiele owoców wygląda na wybarwione, a w środku wciąż są kwaśne i mniej soczyste. Dlatego warto zwrócić uwagę nie tylko na kolor, lecz także na strukturę skórki, twardość i to, jak łatwo owoc odchodzi od krzewu.

Objawy dojrzałości

Dojrzała borówka amerykańska ma równomiernie granatową skórkę, bez czerwonych czy zielonych przebarwień przy szypułce. Pokrywa ją delikatny, jasny nalot woskowy, który działa jak naturalna ochrona przed wysychaniem. Gdy spróbujesz taki owoc delikatnie poruszyć, powinien łatwo odpaść do dłoni.

Podczas zbioru zwróć uwagę na kilka cech owoców:

• jednolity, ciemny kolor bez jaśniejszych plam przy szypułce,
• matowy, lekko „pudrowy” nalot na skórce,
• jędrny, ale nie twardy miąższ po lekkim naciśnięciu,
• owoc odchodzi od krzewu przy minimalnym dotknięciu,
• słodki smak z delikatną kwaskowatością i wyraźny aromat.

W przypadku borówek leśnych kolor również jest ważny, ale liczy się też wielkość i połysk owocu. Dojrzałe jagody są ciemnofioletowe lub prawie czarne, błyszczące i bardzo łatwo zsuwają się z gałązki. Te jaśniejsze i twardsze lepiej zostawić na krzaczku na kolejny wypad do lasu.

Warunki pogodowe

Najlepiej zbierać borówki w suchy dzień, gdy rośliny obeschły z porannej rosy. Mokre owoce szybciej się gniotą, a w pojemniku łatwiej rozwija się pleśń. W praktyce wielu plantatorów zaczyna zbiór borówek rano, bo wtedy temperatura jest niższa i owoce dłużej zachowują jędrność.

Silne słońce w środku dnia sprawia, że jagody stają się miękkie i bardziej podatne na uszkodzenia. W lesie ma to mniejsze znaczenie, bo drzewa dają cień, ale i tak najlepiej planować wyjście na godziny poranne. Gdy dzień jest upalny, dobrze mieć przy sobie lekkie naczynie na owoce i przenosić je regularnie do chłodniejszego miejsca.

Gdzie szukać borówek w sezonie?

W czasie szczytu sezonu borówki pojawiają się właściwie wszędzie: w supermarketach, małych sklepach osiedlowych, na targowiskach i wprost na plantacjach. Coraz popularniejszy jest też samozbiór borówek, czyli możliwość wejścia na plantację i zebrania owoców samodzielnie. Dla wielu osób to połączenie zakupów z krótkim wypoczynkiem na świeżym powietrzu.

Sklepy i targi

W dużych sieciach handlowych borówki pojawiają się już na długo przed polskim sezonem, najczęściej z Hiszpanii, Peru czy Chile. Najlepszy wybór lokalnych owoców masz jednak od lipca do sierpnia, gdy lodówki w sklepach zapełniają się pojemniczkami z pobliskich plantacji. Wtedy owoce są tańsze, słodsze i mniej przesiąknięte transportem.

Na targowiskach możesz często porównać borówki z różnych gospodarstw. Warto zapytać sprzedawcę, z jakiego regionu pochodzą owoce i kiedy były zbierane. Świeży zbiór z poprzedniego dnia to dobry znak, szczególnie jeśli owoce wyglądają jędrnie i nie widać na nich uszkodzeń.

Samodzielny zbiór

Coraz więcej plantacji otwiera swoje pola dla osób, które chcą zbierać owoce samodzielnie. Płacisz wtedy zwykle za każdy zebrany kilogram, często mniej niż w sklepie, a przy okazji widzisz, jak wyglądają krzewy i w jakich warunkach rosną. To wygodna opcja, gdy planujesz przygotować zapasy do mrożenia albo robisz przetwory na kilka miesięcy.

Na plantacji przydają się proste akcesoria:

• wiaderko lub szeroka miska na owoce,
• nakrycie głowy chroniące przed słońcem,
• wygodne, zakryte buty do chodzenia między rzędami,
• lekkie ubranie, które nie krępuje ruchów,
• butelka wody do picia podczas zbioru.

Borówki spoza sezonu

Poza sezonem na półkach znajdziesz głównie importowane owoce. Najczęściej pochodzą z Hiszpanii, Portugalii, Peru, Chile lub Maroka, a okres ich dostępności w Polsce rozciąga się praktycznie na cały rok. Smak bywa różny, bo jagody zbiera się zwykle w nieco wcześniejszej fazie dojrzałości, żeby wytrzymały długą podróż.

Cena borówek zimą i wczesną wiosną jest zwykle wyższa, a owoce mniej aromatyczne niż w lipcu. Dla wielu osób to jednak wygodny sposób, aby przez cały rok mieć w diecie porcję owoców jagodowych. W lokalnym sezonie warto sięgnąć po większą ilość i część nadwyżki po prostu zamrozić.

Najbardziej intensywny smak i zapach mają lokalne owoce zebrane w pełni sezonu, gdy najlepszy czas zbiorów łączy się z krótkim transportem i świeżością.

Jak przechowywać zebrane borówki?

Świeżo zerwane borówki najlepiej schłodzić możliwie szybko, bo w temperaturze pokojowej szybko miękną i zaczynają fermentować. W lodówce, w temperaturze około 2–4°C, dobrej jakości owoce wytrzymają od 3 do 5 dni. Do pojemnika warto włożyć je suche, bez wcześniejszego mycia, dzięki czemu naturalny nalot ochronny pozostaje na skórce.

Najczęstsze sposoby wykorzystania nadmiaru borówek to:

• mrożenie owoców w porcjach do koktajli i deserów,
• przygotowanie dżemów, konfitur i sosów do naleśników,
• pieczenie ciast, muffinek i drożdżówek z dodatkiem borówek,
• przygotowanie soków i koktajli do szybkiego wypicia,
• suszenie niewielkiej części zbioru do musli i owsianek.

Do mrożenia najlepiej rozłożyć owoce cienką warstwą na tacy, włożyć do zamrażarki, a po zamrożeniu przesypać do woreczków lub pojemników. Dzięki temu jagody nie sklejają się i łatwo odmierzyć potrzebną porcję. Tak przygotowane owoce zachowują większość wartości odżywczych i część charakterystycznego smaku nawet przez kilka miesięcy.

W lodówce borówki dobrze czują się w płaskim pojemniku wyłożonym ręcznikiem papierowym. Nadmiar wilgoci wsiąka w podkład, więc owoce mniej się psują. Jeśli chcesz je zjeść na surowo, umyj tylko tyle, ile planujesz spożyć danego dnia, bo zwilżone przechowują się krócej niż suche.